Làm thế nào để trở thành một người “học cả đời”?

Một ngày hè đầu tháng 6 những năm đầu thế kỉ 20, một chàng trai trẻ đã may mắn xin được một chân phụ việc trên con tàu Latouche Tréville hướng đến nước Pháp. Công việc của anh kéo dài từ sáng tới tối khuya, nhưng trong lúc những người đồng nghiệp của anh tranh thủ cơ hội để nghỉ ngơi hoặc đánh bài, anh vẫn cố gắng dành thời gian đọc và học thêm tiếng Pháp, có những lúc tới tận nửa đêm.

Sau khi cập bến ở Pháp, làm đủ các loại công việc, anh vẫn không quên chăm chỉ học thêm từ mới, cho dù là viết vào cánh tay để nhẩm đọc trong lúc làm việc, hay tìm cách ghép câu để sử dụng ngay trong đời sống hàng ngày. Dần dần, anh học thêm cách viết báo, hết từ báo dài sang báo ngắn và trong một khoảng thời gian ít ỏi, anh nhanh chóng trở thành chủ nhiệm và chủ bút tờ báo “Le Paria” với những nội dung đanh thép lên án chủ nghĩa thực dân Pháp và đấu tranh cho người lao động – những người cùng khổ.

Người thanh niên ấy, sau hàng chục năm bôn ba khắp thế giới và không ngừng học hỏi, trải qua bao nhiêu sóng gió đã quay trở về với quê hương của mình và khởi xướng phong trào kháng chiến, giành lại độc lập cho một quốc gia nhỏ bé đã chịu không biết bao nhiêu năm dưới sự xâm chiếm của thực dân Pháp.

Người thanh niên ấy – chắc hẳn bây giờ bạn cũng đoán ra được rồi nhỉ – chính là Nguyễn Tất Thành, hày còn được biết tới với tên gọi thân thương hơn là Bác Hồ. Bác chính là tấm gương sáng nhất đại diện cho những con người luôn đề cao tri thức và sẵn sàng học hỏi mọi lúc mọi nơi, bất chấp hoàn cảnh có khó khăn như thế nào.

Chúng ta có thể không đấu tranh giành lại độc lập cho một quốc gia nào đó, nhưng chúng ta có thể trở thành những con người tốt hơn cho xã hội và đất nước của mình thông qua việc nâng cao tri thức. “Học. Học nữa. Học mãi.” – Chẳng đi đâu xa, câu nói của Lenin mà chúng ta đã được dạy từ bé này đã trở thành chiếc kim chỉ nam cho mình, cũng như rất nhiều người khác, trở thành những người có tư duy học tập trọn đời (Life-long learner).

Mỗi giây phút bạn học là một giây phút bạn trẻ hơn.

Vậy làm thế nào để có thể bắt đầu trở thành người “học cả đời”?

Hãy bắt đầu bằng việc thay đổi tư duy về việc học của mình

Học tập không nhất thiết phải là ngồi học nghiêm chỉnh trong một lớp học, với sách giáo khoa và thầy cô giáo giảng bài. Khi bạn đào sâu vào ký ức của mình, bạn sẽ nhận thấy tất cả những thông tin hữu ích và khiến bạn nhớ lâu hầu hết đầu xuất phát từ những vạn vật xung quanh – cha mẹ, bạn bè, truyền thông, và cả kinh nghiệm của bản thân.

Để trở thành một life-long learner, bạn hãy từ bỏ ý nghĩ rằng mình cần phải đăng kí một lớp học mới có thể tiếp nhận kiến thức. Cơ hội học tập luôn hiện hữu xung quanh bạn và đừng quên rằng, sự học không chỉ giới hạn ở những kiến thức chuyên sâu, mà còn là những kĩ năng mềm nữa!

Xác định mục đích và mục tiêu cho việc học

Hãy tự hỏi bản thân mình: “Tôi học để làm gì?” Có thể bạn muốn học thêm một phần mềm mới để thêm vào CV và mở rộng cơ hội nghề nghiệp của mình trong tương lai. Có thể bạn muốn học thêm một nhạc cũ nữa để phục vụ cho sở thích của mình. Cũng có thể bạn lại muốn nâng cao những kĩ năng mềm của mình để trở thành một người lãnh đạo tốt hơn. Cho dù mục đích chính của bạn khi học là gì, hãy đặt ra một mục tiêu rõ ràng và hoạch định một lộ trình học để ngăn ngừa sự trì hoãn ở bản thân.

Tôi muốn học gì? Tôi muốn học vào lúc nào? Bao giờ tôi sẽ học xong? Giống như KPI, bạn hãy thiết lập những mục tiêu hữu hình và cụ thể, có thể thực thi được trong một khoảng thời gian nhất định. Ví dụ đơn giản: Tôi sẽ dành 20’ mỗi ngày sau khi ăn sáng để đọc 2 chương mới của cuốn “Nguyên lí Marketing” của Kotler, chẳng hạn.

Ngưng tìm ra lí do để trì hoãn đi thôi!

Một lí do nhiều người bạn của mình hay biện minh cho rào cản cho việc học của họ là: Thiếu thời gian. Mình hiểu là có nhiều bạn thực sự rất bận rộn khi phải tung hứng giữa 1-2 công việc cùng một lúc. Vừa phải lo việc nước, vừa phải đảm việc nhà – Lấy đâu ra thời gian mà học?

Nhưng khi bạn xác định trở thành một người học hỏi trọn đời, bất cứ thời khắc nào bạn thảnh thơi đều có thể trở thành cơ hội để tận dụng vào việc học. 30’ trước khi đi ngủ bạn có thể nghe một bài podcast hoặc đọc một cuốn sách bạn đã trì hoãn từ lâu. Thay vì dành ra 2-3 tiếng đồng hồ lướt Facebook hoặc Instagram mỗi ngày, bạn có thể thay thế bằng việc tham gia vào những forum hoặc đọc những bài báo để cập nhật tình hình tin tức mỗi ngày.

Tìm kiếm những cơ hội để áp dụng vào thực tiễn

Lí do lớn nhất cho việc hầu hết tất cả các kiến thức mình có được trong 12 năm phổ cập đều tan thành mây khói là do thiếu sự thực hành ngoài môi trường học tập. Sau khi hoàn thành khoá học cử nhân ngành Khoa học xã hội ở Nhật, mình nhận ra có 2 yếu tố khiến cho những bài học của mình nhớ được lâu hơn:

Mình thực sự yêu thích lĩnh vực này

Các bài giảng ở trường đại học, tuy khó nhưng không hoàn toàn khó hiểu, tuy dễ nhưng lại không hề dễ pass chút nào. Chính mức độ challenging ở mức vừa phải này giúp mình cảm thấy việc học vô cùng thích thú. Thậm chí có những ngày, mình dành tới 5-7 tiếng để đọc hết đống journal thầy cô recommend và thậm chí còn tìm hiểu thêm qua Youtube, KhanAcademy, …

Trạng thái này được gọi là Flow – một thuật ngữ của nhà tâm lí học Mihály Csíkszentmihályi (Có lẽ bạn cũng đã đọc về nó ít nhiều qua các bài viết khác). Nhờ trạng thái này mà những kiến thức mình mới học được đều trở nên rất hay và thú vị. Cũng chính sự yêu thích đối với các môn học này đã khiến mình nhớ bài lâu hơn.

Mình truyền đạt kiến thức và thực hành thường xuyên

Học phải đi đôi với hành là như vậy. Hãy cố gắng áp dụng những gì mình học được vào thực tế. Hãy chia sẻ những gì mình học được bằng việc tóm tắt hoặc giảng giải lại cho người khác. Mình và người yêu hay có thói quen tâm sự với nhau vào mỗi tối trước khi đi ngủ và mỗi bữa sáng. Chúng mình thường chia sẻ xem hôm nay mình có học được thêm gì thú vị không, và cùng nhau bàn luận một chút. Cho tới giờ thì mình cũng đã có thêm một chút xíu kiến thức nền về Cryptocurrency từ anh bạn thân của mình rồi. Sharing is caring!

Nếu bạn không phải là người thích chia sẻ (hoặc đang FA), thì đơn giản hơn là hãy áp dụng kiến thức ngay sau khi hoàn thành việc học. Bạn vừa kết thúc khoá học về Illustrator? Làm ngay một bộ tranh vector cho vào portfolio của mình luôn! Bạn đang học cách viết chuẩn SEO? Sản xuất luôn một bài viết chuẩn SEO và up lên mạng luôn xem nào!

Một số nguồn tham khảo để bạn có thể học trọn đời

Ngoài các nguồn truyền thống như sách, báo, tin tức truyền thông, mình cũng hay tham khảo các nguồn học khác trên mạng như:

  • Coursera: Có liên kết với các trường đại học hàng đầu trên toàn thế giới, các bài giảng đều rất chuyên nghiệp và có hệ thống grading/chứng chỉ rõ ràng. Các khoá học trải rộng ở nhiều lĩnh vực, tuy nhiên hướng nhiều về học thuật hơn.
  • LinkedIn Learning: Bạn nào học đại học ở Anh/Úc/Mỹ có thể check xem trường mình có liên kết không vì nếu có sẽ được subscribe kho bài giảng lên tới 10,000 khoá học miễn phí của LinkedIn. Chủ đề chính của các khoá học thường thiên về phát triển kĩ năng mềm và một số skillset chuyên dành cho người đi làm hơn.
  • Skillshare & Udemy: Đặc biệt Udemy hay có các đợt sale các khoá học của họ, với giá chỉ khoảng 12AUD (~200.000 VND). Skillshare cũng offer 1 tháng đầu subscription free. Các khóa học ở đây khá đa dạng, từ các kĩ năng hoặc sở thích hàng ngày tới các phần mềm chuyên sâu như WordPress hoặc Adobe Suite.
  • KhanAcademy: Hơn 4000 bài giảng trên này HOÀN TOÀN miễn phí, với các bài giảng thiên về toán học, tài chính, kinh tế, …
  • Duolingo/Lingodeer: App học tiếng nước ngoài (từ sơ cấp tới trung cấp).
  • TED: TED thì quá nổi rồi. Điều thu hút mình nhất ở TED đó là các bài diễn thuyết ở trên này đến từ rất nhiều những con người thú vị từ khắp nơi trên thế giới và đa phần ít hơn 20’ – rất phù hợp với những người với khả năng tập trung ngắn như mình.
  • Youtube: Bốn channel mình vô cùng yêu thích đó là Kurzgesagt, The School of Life, Psych2goJordan B Peterson – các video của các channel này thiên nhiều về Tâm lí học, Lịch sử, Triết học và Văn Hoá nhiều hơn. Các bạn thoải mái tìm thêm các kênh khác để tham khảo nhé!
  • Blinkist: App điện thoại giúp tóm tắt các quyển sách non-fiction trong vòng dưới 15’ – phù hợp với các bạn nào thích học nhưng lười đọc sách hoặc có ít thời gian để đọc. Các chủ đề sách trải rộng từ kinh doanh, triết học, lịch sử cho tới kinh tế, đầu tư, tài chính.

Một lưu ý nho nhỏ là các nguồn này đa phần chỉ có nội dung bằng tiếng Anh, một số nguồn có thể có tiếng Việt hoặc vietsub. Nhưng mình nghĩ đây cũng có thể là cơ hội tốt để các bạn có thể nâng cao khả năng tiếng Anh của mình nữa.

Trong cuốn Khuyến học, Fuzukawa Yukichi đã từng nói rằng: “Mọi người sinh ra đều bình đẳng, nếu có khác biệt là do học vấn”. Cho dù bạn là một sinh viên năm nhất mới chập chững những bước đầu tại giảng đường, hay là người đã tốt nghiệp và có công việc ổn định rồi, đừng chỉ dừng lại ở những bài học trên lớp. Hãy cố gắng tiếp tục quá trình học tập để vừa có thể tiếp thu kiến thức mới, vừa phát huy tối đa tiềm năng của bản thân. Tri thức chính là chìa khoá mở ra cho bạn thật nhiều những cơ hội mới mà chỉ khi bạn quyết tâm, mới có thể nhìn thấy được.

Chúc các bạn luôn tràn đầy niềm yêu với sự học của mình.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s