[BOOK REVIEW] Digital Minimalism – Làm thế nào để chúng ta không trở thành nô lệ của mạng xã hội?

Khoảng vài tháng về trước, vào một ngày đẹp trời trong lúc mình lướt newsfeed một cách vô thức, có một bức ảnh trông khá buồn cười, lại có chút gì đó … ghê rợn khó tả, đã thu hút sự chú ý của mình. Cái ảnh đó trông như thế này:

Mark Zuckerberg – CEO Facebook – vui vẻ bước qua một dàn phóng viên đang thử công nghệ VR mới.

Trong bức ảnh, Mark Zuckerberg – giám đốc điều hành Facebook – đang vui vẻ bước qua một dàn phóng viên dường như đang được “chìm đắm” trong những chiếc kính VR. Mặc dù Mark Zuckerberg về sau có giải thích về bối cảnh của bức ảnh được chụp, điều này vẫn không khỏi làm cho mình rùng mình về sức mạnh của những công nghệ mới, về cách chúng ngày càng chiếm quyền kiểm soát cuộc sống và thời gian của chúng ta.

Là một fan cứng của series Black Mirror, mình đã sớm biết được các công nghệ mới nói chung, và mạng xã hội nói riêng, đang ngày càng thay đổi cục diện đời sống của mỗi chúng ta, khiến chúng ta ngày càng phụ thuộc vào chúng. Bản thân mình cũng đã từng nghiện mạng xã hội, nghiện những cái “like” ảo và dành 3-4 tiếng đồng hồ lướt Facebook, Instagram và các trang web khác mà không hề suy nghĩ gì. Cho tới khi mình biết tới lối sống tối giản, và dần dần áp dụng một số phương pháp triệt để để “cai nghiện” mạng xã hội, mình mới cảm thấy giải phóng hơn bao giờ hết.

Mình biết tới cuốn sách Digital Minimalism (tựa Việt là Lối Sống Tối Giản Thời Công Nghệ Số) qua lời giới thiệu của bạn Kira (mọi người có thể ghé blog The Hanoi Chamomile của bạn ấy), và quyết định tìm đọc bản tiếng Anh luôn. Cuốn sách của tác giả Cal Newport này đã giúp mình củng cố lại những thói quen tối giản công nghệ mình đang sẵn có, đồng thời cũng cung cấp cho mình rất nhiều những góc nhìn và những giải thích khoa học cho thói nghiện công nghệ không dứt của chúng ta.

Vì sao chúng ta không thể dứt được mạng xã hội?

Cal Newport đưa ra hai lí do chính cho tình trạng “nghiện nặng” mạng xã hội của chúng ta.

Lí do đầu tiên và cũng là lí do mình thấy lớn nhất, là chúng tạo ra những phản xạ tích cực một cách gián đoạn (intermittent positive reinforcement – theo bản dịch tiếng Anh) – các thiết bị thông minh này có cơ chế tạo ra những phần thưởng không lường trước được. Ví dụ, thi thoảng bạn mới tìm được một video có nội dung cực kì hay và cuốn hút trên Youtube, còn đa phần thì không. Cơ chế này gần giống như lúc chúng ta chơi cờ bạc – thi thoảng ta thắng, thi thoảng ta thua. Nhưng chính cảm giác phấn khởi khi thắng bạc khiến ta không thể ngừng chơi, mà cứ muốn tiếp tục mãi.

Lí do thứ hai, là bởi con người chúng ta là những sinh vật mang tính xã hội – chúng ta không thể sống mà thiếu tính cộng đồng. Các công nghệ và ứng dụng mới đã “đánh lừa” chúng ta để nghĩ rằng, một cái “like”, một comment nho nhỏ trên Facebook có thể khiến đối phương nghĩ rằng mình quan tâm tới họ, và ngược lại. Đồng thời, vì tất cả mọi người đều sử dụng các công nghệ mới này, chẳng phải sẽ rất kì và “quê mùa” sao nếu như mình cũng không sử dụng chúng? Chính vì tâm lí FOMO, vì cảm giác muốn được chấp nhận và thuộc về cộng đồng của mình, mà dần dần chúng ta phụ thuộc vào các ứng dụng và mạng xã hội để làm thước đo cho sự hoà nhập và lòng tự trọng của mình.

Chủ nghĩa tối giản thời công nghệ số

Từ những nghiên cứu của mình, tác giả Cal Newport đã đề xuất cho bạn đọc một chủ nghĩa sống tối giản thời đại mới – Digital Minimalism (Tối giản công nghệ). Trong đó ông nói:

Chủ nghĩa tối giản công nghệ số là một khái niệm mà ở đó bạn tập trung thời gian online của mình vào những ứng dụng, hoạt động đã được tối ưu hóa và lựa chọn cẩn thận, với mục đích hỗ trợ những thứ bạn coi trọng, và sau đó vui vẻ bỏ lỡ mọi thứ khác.

Cal Newport – Digital Minimalism

Để áp dụng được lối sống này, ông cũng khuyên các độc giả nên thử sức với một chu trình “cắt giảm công nghệ” trong vòng một tháng (30 ngày), với một chu trình ba bước cơ bản như sau:

  1. Xác định các quy tắc cho chu trình cắt giảm công nghệ của mình
  2. Bắt đầu “nghỉ ngơi” trong vòng 30 ngày
  3. Tái giới thiệu các công nghệ trước vào cuộc sống của mình

Để có thể đi tới từng chi tiết các bước thực hiện quy trình tối giản công nghệ này, các bạn hãy tìm đọc trực tiếp cuốn sách nhé. Tác giả cũng đề xuất rất nhiều những mẹo hay để giúp cho chúng mình không bị “tái nghiện” trở lại, ví dụ như dành thời gian một mình, hoặc bỏ qua việc nhấn “like”, comment, … mà mình nghĩ để có thể giải thích hết thì chắc bài review này sẽ dài quá mất :))

Mình chỉ muốn nhấn mạnh một ý, đối với mình là quan trọng nhất, chính là việc bản thân mọi người khi đã có ý định nghiêm túc trong việc cắt giảm công nghệ, thì phải tìm được những hoạt động giải trí chất lượng cao để thay thế vào. Đối với mình thì đó là nấu ăn, là đọc sách và làm vườn. Còn với những người khác có thể là một môn thể thao, chơi một nhạc cụ, hoặc một thú vui nào đó mọi người đã lỡ bỏ quên mất khi “lạc lối” trên mạng xã hội.

Hãy tìm cho mình một hoạt động giải trí chất lượng cao, tìm cách kết nối lại với nó, và quan trọng nhất, hãy kết nối offline.

Ấn tượng chung

Hiện giờ, mình không phải là một người quá nghiện mạng xã hội hoặc các ứng dụng online khác, mặc dù cũng có những lúc cũng ngốn khá nhiều thời gian vào nó. Cuốn sách đã cung cấp cho mình nhiều kiến thức và mẹo bổ ích để có thể kết nối với thế giới thực tại, sống tĩnh tâm hơn và cải thiện các mối quan hệ ngoài đời của mình hơn. Đối với một người đang theo đuổi chủ nghĩa tối giản, mình nghĩ cuốn sách này là một trong những quyển “gối đầu giường” của mình, và thỉnh thoảng sẽ lôi ra đọc lại để có thể nhớ lại lí do chính xác vì sao mình không được phép phụ thuộc vào mạng xã hội, hay bất cứ thứ gì “online” khác nữa.

Cuốn sách này dành cho ai?

Với sự phát triển dường như “không kiểm soát” được của các công nghệ mới và các ứng dụng mạng xã hội, mình nghĩ cuốn sách này sẽ phù hợp với tất cả những ai đang sống trong thời đại này. Đặc biệt, các bạn trẻ đang ngày ngày dành cả mấy tiếng đồng hồ dán mắt vào màn hình và mong muốn nghiêm túc dứt khỏi những cám dỗ công nghệ, mình thực sự khuyên các bạn hãy tham khảo quy trình tối giản công nghệ của Cal Newport trong cuốn sách này. Văn phong của Cal Newport rất dễ gần, ví dụ thực tiễn và các nguồn nghiên cứu rất phong phú, rất đáng để đọc và học hỏi theo đó.

Overall rating: 9/10

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s